Είναι το μπλοκάκι ατομική επιχείρηση;

Η σύντομη απάντηση

Το μπλοκάκι δεν είναι νομική μορφή. Είναι ο λαϊκός όρος για τον ελεύθερο επαγγελματία που κόβει τιμολόγια ή αποδείξεις παροχής υπηρεσιών. Μόλις κάνεις έναρξη στην εφορία ως φυσικό πρόσωπο, έχεις ατομική επιχείρηση, και το εισόδημά σου είναι εισόδημα από επιχειρηματική δραστηριότητα.

Η εφορία φορολογεί το εισόδημά σου σαν μισθό όταν ισχύουν μαζί πέντε προϋποθέσεις. Έχεις γραπτή σύμβαση, δουλεύεις για έως τρεις πελάτες ή ένας σου δίνει το 75% των εσόδων, το επάγγελμά σου δεν θεωρείται εμπορικό, η έδρα σου είναι το σπίτι σου και δεν έχεις μισθό ή άλλο εισόδημα που ο νόμος θεωρεί μισθωτή εργασία. Τότε από τα έσοδα αφαιρείς μόνο τις εισφορές σου στον ΕΦΚΑ, όχι τα άλλα έξοδα, αλλά παίρνεις τη μείωση φόρου των μισθωτών και δεν σε αφορά το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα.

Ο ΕΦΚΑ έχει δικό του κανόνα. Αν μέσα στον μήνα δουλεύεις για έναν ή δύο πελάτες, ο νόμος ορίζει ότι οι εισφορές σου υπολογίζονται όπως ενός μισθωτού και ότι ένα μέρος τους το πληρώνει ο πελάτης. Η υπαγωγή δηλώνεται στον ΕΦΚΑ.

Τι είναι νομικά το μπλοκάκι

Από το 2014 η εφορία κατά κανόνα δεν ξεχωρίζει τα ελεύθερα επαγγέλματα από τις άλλες επιχειρήσεις. Το εισόδημά σου ανήκει στο εισόδημα από επιχειρηματική δραστηριότητα, μαζί με το εμπόριο (ΠΟΛ.1047/2015). Κάθε μπλοκάκι λοιπόν είναι ατομική επιχείρηση. Το αντίστροφο δεν ισχύει πάντα, γιατί ατομική επιχείρηση έχει και ένα κατάστημα.

Με την έναρξη κρατάς βιβλία και κόβεις παραστατικό για κάθε δουλειά. Αυτό δεν αλλάζει, ακόμα κι αν η εφορία σε φορολογεί σαν μισθωτό.

Πότε η εφορία σε φορολογεί σαν μισθωτό

Η εφορία φορολογεί το εισόδημά σου σαν μισθό όταν ισχύουν όλα τα παρακάτω μαζί (Ν.4172/2013 αρ.12 παρ.2 περ.στ). Δεν κάνεις αίτηση. Ο κανόνας ισχύει από μόνος του, και το εισόδημα δηλώνεται σε δικούς του κωδικούς στο Ε1.

• Έχεις γραπτή σύμβαση με τους πελάτες σου.
• Δουλεύεις για έως τρεις πελάτες, ή για περισσότερους, αλλά ένας σου δίνει τουλάχιστον το 75% των εσόδων.
• Το επάγγελμά σου δεν θεωρείται εμπορικό. Οι αμοιβές για φασόν ή για προώθηση προϊόντων, για παράδειγμα, μετράνε ως εμπορικές, ενώ η συμβουλευτική και η δημιουργική δουλειά όχι.
• Η έδρα σου είναι το σπίτι σου. Δεν έχεις γραφείο ή κατάστημα σε άλλη διεύθυνση.
• Μέσα στην ίδια χρονιά δεν έχεις μισθό ή άλλο εισόδημα από μισθωτή εργασία.

Τότε δηλώνεις το εισόδημα σαν μισθό. Από τα έσοδα αφαιρείς μόνο τις εισφορές που πλήρωσες στον ΕΦΚΑ, και αν ο πελάτης πληρώνει ένα μέρος τους, μόνο το δικό σου μέρος. Τα υπόλοιπα επαγγελματικά έξοδα δεν εκπίπτουν.

Η κλίμακα του φόρου είναι η ίδια, και παίρνεις τη μείωση φόρου των μισθωτών (Ν.4172/2013 αρ.16). Στα κέρδη μιας επιχείρησης αυτή η μείωση δεν δίνεται (Ν.4172/2013 αρ.29).

Δεν σε αφορά το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα των ελεύθερων επαγγελματιών (ΚΦΕ αρ.28Α). Η ΑΑΔΕ το εξαιρεί για όλους όσοι πληρούν τον κανόνα, ακόμα κι αν έχουν πάνω από τρεις πελάτες.

Αν ο πελάτης σού κάνει παρακράτηση φόρου, είναι η παρακράτηση των ελεύθερων επαγγελματιών, όχι των μισθωτών. Ο κανόνας αλλάζει μόνο τον τρόπο που φορολογείσαι στη δήλωση.

Πότε ο πελάτης πληρώνει μέρος των εισφορών σου

Ο ΕΦΚΑ έχει δικό του κανόνα (Ν.4387/2016 αρ.39). Αν πληρώνεσαι με μπλοκάκι και μέσα σε έναν μήνα δουλεύεις για έναν ή δύο πελάτες, ο νόμος ορίζει ότι οι εισφορές σου υπολογίζονται με τον τρόπο που υπολογίζονται για έναν μισθωτό και ότι ένα μέρος τους το πληρώνει ο πελάτης. Εταιρείες με κοινή δραστηριότητα, για παράδειγμα του ίδιου ιδιοκτήτη, μπορεί να μετρούν ως ένας πελάτης.

Η υπαγωγή δηλώνεται στον ΕΦΚΑ, με ημερομηνία έναρξης και λήξης και με στοιχεία της σύμβασης, όπως η ημερομηνία υπογραφής και η αμοιβή. Ο πελάτης μπορεί να κάνει τη δήλωση έως τη 10η του μήνα που ακολουθεί την έναρξη της συνεργασίας, και εσύ από την 11η έως το τέλος του ίδιου μήνα. Η άλλη πλευρά έχει 30 ημέρες να την αποδεχτεί ή να φέρει αντίρρηση, αλλιώς η δήλωση θεωρείται αποδεκτή. Αν φέρει αντίρρηση, αποφασίζει ο ΕΦΚΑ.

Όταν οι προϋποθέσεις πάψουν να ισχύουν, για παράδειγμα επειδή αποκτήσεις τρίτο πελάτη, γίνεται δήλωση διακοπής στον ΕΦΚΑ.

Και οι δύο κανόνες αφορούν μόνο τον φόρο και τις εισφορές. Ο νόμος τους ορίζει μόνο για αυτούς τους σκοπούς.

Οι δύο κανόνες δίπλα δίπλα

Οι δύο κανόνες δεν ζητούν τα ίδια, οπότε μπορεί να ισχύει ο ένας χωρίς τον άλλο. Αν δουλεύεις κάθε μήνα για τρεις ανεξάρτητες εταιρείες και ισχύουν οι άλλες προϋποθέσεις της εφορίας, για παράδειγμα, η εφορία σε φορολογεί σαν μισθωτό, ενώ ο κανόνας του ΕΦΚΑ δεν ισχύει.

Τρία παραδείγματα

Θες να δεις τα νούμερα;

Το εργαλείο σύγκρισης υπολογίζει φόρο και εισφορές για μια κανονική ατομική επιχείρηση, όπου τα έξοδα αφαιρούνται από τα έσοδα και εφαρμόζεται το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα. Δεν εφαρμόζει ούτε τον κανόνα της εφορίας ούτε τον κανόνα του ΕΦΚΑ που περιγράφουμε εδώ, οπότε αν σε αφορούν, τα νούμερά σου μπορεί να βγουν διαφορετικά. Αν σκέφτεσαι να ανοίξεις εταιρεία, διάβασε τον οδηγό για την ατομική επιχείρηση και την ΙΚΕ.

Τι λέει ο νόμος

Ο κανόνας της εφορίας είναι στον Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος (Ν.4172/2013 αρ.12 παρ.2 περ.στ). Στις οδηγίες του Ε3 η ΑΑΔΕ γράφει ότι για αυτούς η μόνη δαπάνη που εκπίπτει είναι οι ασφαλιστικές εισφορές (εγκύκλιος Ε.2005/2026). Η εξαίρεση από το τεκμαρτό εισόδημα είναι στο ΚΦΕ αρ.28Α και στην εγκύκλιο Ε.2027/2024 της ΑΑΔΕ.

Ο κανόνας του ΕΦΚΑ είναι στον Ν.4387/2016 αρ.39, όπως ισχύει μετά τον Ν.4670/2020 αρ.35. Ο e-ΕΦΚΑ περιγράφει τη δήλωση υπαγωγής και τη διακοπή της στην εγκύκλιο 13/2026.